Công cụ theo dõi thứ hạng phát hiện kết quả Google chỉ liên quan đến một từ trong truy vấn tìm kiếm

Vào giữa tháng 9, phần lớn các kết quả tìm kiếm không liên quan được SE Ranking phát hiện thông qua hoạt động kiểm tra thứ hạng trên Google chỉ liên quan đến một từ trong cụm từ tìm kiếm ban đầu. Hầu hết các kết quả này đều bắt đầu xuất hiện từ vị trí thứ 9 trở xuống.

Hôm nay, SE Ranking đã công bố một bản phân tích dựa trên 10.000 từ khóa tìm kiếm trên Google tại Mỹ (phiên bản máy tính để bàn) mà công ty theo dõi cho mục đích nghiên cứu. Công ty theo dõi thứ hạng Nozzle cũng ghi nhận một hiện tượng tương tự trong báo cáo ngày 22/10, mô tả việc Google bỏ qua một phần nội dung của truy vấn tìm kiếm.

Theo kết quả nghiên cứu của Nozzle, từ ngày 16/9, các kết quả ở trang 2 bắt đầu xuất hiện tình trạng bỏ qua một số từ trong truy vấn. Bốn ngày sau, vào ngày 20/9, hiện tượng này bắt đầu xuất hiện ở cả trang 1.

Cả hai công ty đều kinh doanh phần mềm theo dõi thứ hạng từ khóa và thu thập dữ liệu thứ hạng thông qua các sản phẩm riêng của mình.

Ngày 23/10, tôi đã đề cập đến cách các nhà cung cấp dịch vụ theo dõi thứ hạng xử lý tình trạng Google thay đổi kết quả tìm kiếm. Trước đó, vào ngày 14/10, Roger Montti cũng đã đưa tin về phân tích ban đầu của Nozzle.

Cả hai bộ dữ liệu đều cho thấy phần lớn sự thay đổi xảy ra ở những vị trí bên dưới nhóm kết quả đầu tiên. Dữ liệu của Nozzle cho thấy phần lớn thay đổi xuất hiện ở trang 2.

Vì vậy, khi xem xét các báo cáo thứ hạng từ cuối tháng 9 đến tháng 10, bạn nên ưu tiên kiểm tra những từ khóa bị giảm thứ hạng ở các vị trí thấp hơn và trên trang 2 trước tiên.

Kết quả tìm kiếm chỉ liên quan đến một từ trong truy vấn

Ví dụ điển hình về tình trạng kết quả tìm kiếm chỉ liên quan đến một từ được SE Ranking đưa ra là truy vấn:

"business bank line of credit" (hạn mức tín dụng ngân hàng dành cho doanh nghiệp).

Trong 9 kết quả đầu tiên của truy vấn này, tất cả đều là các tổ chức tài chính (ngân hàng hoặc đơn vị cho vay), chẳng hạn như Chase Bank, PNC Bank và LendingTree.

Tuy nhiên, các kết quả xuất hiện ở trang 2 lại không liên quan đến hoạt động ngân hàng hoặc cho vay. Chúng bao gồm:

• Các video âm nhạc.

• Ứng dụng nhắn tin LINE.

• Khách sạn The Line Hotel.

Điều này cho thấy những kết quả trên chỉ dựa vào từ "line" trong truy vấn ban đầu, thay vì thực sự trả lời đúng nhu cầu tìm kiếm của người dùng.

Trong 84% trường hợp được SE Ranking đánh dấu, các kết quả không liên quan chỉ xoay quanh một từ trong truy vấn. Những trường hợp còn lại liên quan đến từ hai từ trở lên.

Đáng chú ý, trong dữ liệu của SE Ranking, các từ khóa chỉ có một từ không bao giờ trả về kết quả không liên quan. Công ty cho rằng nguyên nhân có thể là do những truy vấn này không có thêm từ nào khác để hệ thống dựa vào khi tạo ra các kết quả tìm kiếm.

Trong một ví dụ của Nozzle, với truy vấn "easy strawberry jam" (mứt dâu tây dễ làm) vào ngày 30/9, phần Tổng quan do AI tạo (AI Overview) vẫn hiển thị công thức làm mứt. Tuy nhiên, các kết quả tìm kiếm tự nhiên lại tập trung vào từ "easy", bao gồm cả loạt phim truyền hình có tên Easy.

Nozzle phát hiện rằng trong 99,8% số trang bị mất một phần từ khóa trong truy vấn, tiêu đề trang (Page Title) vẫn hiển thị đầy đủ cụm từ tìm kiếm ban đầu. Đồng thời, Google không hiển thị thông báo "Showing results for" (Hiển thị kết quả cho).

Hiện tượng chủ yếu xảy ra bên dưới các vị trí đầu và trên trang 2

SE Ranking đã lưu trữ tối đa 50 kết quả tìm kiếm tự nhiên cho mỗi từ khóa. Kết quả phân tích cho thấy không có nhóm kết quả tìm kiếm không liên quan nào bắt đầu xuất hiện trong top 5.

Cụ thể:

• 3,5% số nhóm kết quả bị ảnh hưởng bắt đầu xuất hiện từ vị trí 6 đến vị trí 8.

• 96,5% còn lại bắt đầu từ vị trí thứ 9 trở xuống.

SE Ranking lưu ý rằng nếu chỉ kiểm tra nhanh những kết quả tìm kiếm ở vị trí đầu, bạn có thể không nhận ra vấn đề đang xảy ra ở phần bên dưới trang kết quả.

Kể từ ngày 16/9, trang 2 đã xuất hiện tình trạng bỏ qua một phần truy vấn trong 12,6% số lượt tìm kiếm trên máy tính để bàn mà Nozzle có thể đánh giá được cả hai trang.

Trong khi đó, tỷ lệ tương ứng ở trang 1 chỉ là 2,2%.

Đáng chú ý, trong 93,6% trường hợp trang 2 bị mất một phần từ khóa, trang 1 vẫn hiển thị các kết quả trả lời đúng truy vấn tìm kiếm ban đầu.

Điều này cho thấy hiện tượng chủ yếu tập trung ở các vị trí thấp hơn, đặc biệt là trang 2 của Google.

Tần suất xảy ra và những giới hạn của dữ liệu nghiên cứu

Cách SE Ranking và Nozzle đánh giá vấn đề trong kết quả tìm kiếm có sự khác biệt. Vì vậy, không thể so sánh trực tiếp tỷ lệ thống kê của hai công ty.

Theo ước tính của SE Ranking, vào ngày 16/9, tỷ lệ từ khóa trong mẫu nghiên cứu có chứa ít nhất một kết quả tìm kiếm không liên quan trong danh sách kết quả được lưu trữ là 0,09%.

Đến ngày 17/9, tỷ lệ này tăng lên 57,3%. Và đến ngày 24/9, thời điểm kết thúc giai đoạn thử nghiệm, con số đã tăng lên 67,2%.

Trong khi đó, Nozzle sử dụng một phương pháp đánh giá khác.

Công cụ này sẽ đánh dấu một trang kết quả tìm kiếm nếu một thuật ngữ vốn thường xuyên xuất hiện trong kết quả tìm kiếm của từ khóa đó chỉ còn xuất hiện trong 20% hoặc ít hơn tổng số kết quả.

Sử dụng phương pháp này, Nozzle đo lường được rằng trang 1 hoặc trang 2 đã bị mất một số thuật ngữ trong khoảng 13,9% tổng số lượt tìm kiếm trên máy tính để bàn mà công ty có thể đánh giá đồng thời cả hai trang, trong giai đoạn từ ngày 16/9 đến ngày 21/10.

Tỷ lệ cao nhất của hiện tượng mất từ khóa đạt khoảng 39,9% vào ngày 28/9.

Nozzle cũng ghi nhận những đợt tăng đột biến trong ngắn hạn của hiện tượng này kể từ tháng 3.

Nozzle xem đây là một dạng lỗi khác với hiện tượng kết quả tìm kiếm bị "nhiễm độc" (poisoned search results) mà công ty đã báo cáo vào tháng 10. Trong trường hợp đó, truy vấn tìm kiếm vẫn được trả lời, nhưng những website vốn thường xuất hiện cho từ khóa tương ứng lại không còn hiển thị.

Theo dữ liệu của Nozzle, khi một trang bị mất các thuật ngữ liên quan, những trang kết quả tìm kiếm tiếp theo của từ khóa đó trong vòng 3 ngày vẫn cung cấp câu trả lời phù hợp với truy vấn ban đầu trong khoảng 85,8% trường hợp.

Các số liệu trong báo cáo hằng ngày của SE Ranking bao gồm giai đoạn từ ngày 17/9 đến ngày 24/9.

Những thử nghiệm cơ sở được SE Ranking thực hiện trong tháng 10 sử dụng các thiết lập thu thập dữ liệu khác nhau.

Một số trường hợp được lựa chọn để đánh giá bởi hai hệ thống AI độc lập. Ngoài ra, 40 trường hợp có kết quả đánh giá chưa thống nhất đã được kiểm tra thủ công.

SE Ranking cũng nhấn mạnh một số giới hạn của dữ liệu nghiên cứu:

• Dữ liệu chỉ bao gồm các kết quả tìm kiếm tự nhiên (Organic Search).

• Không thể xác định được ý định thực sự của Google khi tạo ra những kết quả này.

• Không thể biết chính xác người dùng đã nhìn thấy những kết quả nào khi thực hiện tìm kiếm.

• Google chưa đưa ra lời giải thích công khai về hiện tượng này.

Tại sao vấn đề này quan trọng đối với SEO?

SE Ranking lưu ý rằng nếu những kết quả tìm kiếm không liên quan chiếm lĩnh phần bên dưới của trang kết quả tìm kiếm (SERP), một website vốn thường xuyên xuất hiện ở những vị trí đó có thể bị xem là đã biến mất khỏi báo cáo theo dõi thứ hạng.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc thứ hạng thực tế của website đã thay đổi đối với những người trực tiếp sử dụng Google để tìm kiếm.

Nói cách khác, website có thể bị mất vị trí trong báo cáo của công cụ theo dõi thứ hạng, nhưng không nhất thiết đã thực sự bị Google đánh tụt thứ hạng.

Vì vậy, trước khi báo cáo tình trạng sụt giảm thứ hạng xảy ra vào cuối tháng 9 hoặc trong tháng 10, đặc biệt đối với các từ khóa ở vị trí thứ 9 trở xuống hoặc trên trang 2, bạn nên thực hiện các bước sau:

Bước 1: Kiểm tra lại kết quả tìm kiếm đã thu thập

Xem lại dữ liệu từ lần cập nhật gần nhất để xác định liệu những trang web xuất hiện thay thế vị trí của bạn có thực sự liên quan đến truy vấn tìm kiếm hay chỉ liên quan đến một từ riêng lẻ trong cụm từ khóa.

Bước 2: Đối chiếu dữ liệu ở lần cập nhật tiếp theo

Kiểm tra lại báo cáo thứ hạng trong lần cập nhật tiếp theo để xem hiện tượng có tiếp tục xảy ra hay không.

Bước 3: Kiểm tra Google Search Console

Đối chiếu dữ liệu về:

• Impressions (Lượt hiển thị): Website có còn xuất hiện khi người dùng tìm kiếm từ khóa đó hay không?

• Clicks (Lượt nhấp): Lượng truy cập từ từ khóa có thực sự giảm hay không?

Đây cũng là phương pháp mà SE Ranking đề xuất nhằm xác định liệu website có thực sự bị giảm hiệu suất SEO hay chỉ đang gặp sai lệch trong dữ liệu theo dõi thứ hạng.

Những diễn biến tiếp theo

AccuRanker, đơn vị mà tôi đã đề cập trong bài viết ngày 23/10 liên quan đến chức năng kiểm tra lịch sử thứ hạng trang 1, đã cập nhật bài viết của mình để thông báo rằng các trang 2 trở đi cũng đang gặp một vấn đề tương tự.

Cụ thể, các trang này có thể xuất hiện những kết quả tìm kiếm chỉ liên quan đến một từ trong truy vấn ban đầu.

AccuRanker cho biết họ sẽ đề cập chi tiết hơn về vấn đề này trong một bài viết riêng.

Do đó, bạn nên kiểm tra với nhà cung cấp công cụ theo dõi thứ hạng đang sử dụng để xác định liệu công cụ đó có theo dõi và đánh giá kết quả tìm kiếm ở trang 2 hay chỉ dừng lại ở trang 1.

Ảnh đại diện: Accogliente Design/Shutterstock

Góc nhìn SEO: Điều này có ý nghĩa gì đối với người làm SEO website?

Từ những phân tích trên, có 4 điểm đáng chú ý mà người làm SEO nên quan tâm:

1. Không nên vội kết luận website bị tụt hạng: Đặc biệt khi từ khóa giảm ở vị trí 9–10 hoặc trang 2. Hãy kiểm tra kết quả SERP thực tế trước khi đưa ra kết luận.

2. Không phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ Rank Tracker: Các công cụ theo dõi thứ hạng có thể ghi nhận dữ liệu sai lệch khi Google hiển thị kết quả không đúng với toàn bộ truy vấn.

3. Google Search Console vẫn rất quan trọng: Hãy đối chiếu lượt hiển thị, lượt nhấp và hiệu suất của từng truy vấn để đánh giá tình trạng SEO thực tế.

4. Cần theo dõi cả trang 2: Nếu chỉ theo dõi top 10, bạn có thể bỏ lỡ những biến động bất thường trong các kết quả tìm kiếm phía sau.

Kết luận: Khi phân tích SEO, đừng chỉ nhìn vào thứ hạng từ khóa. Hãy kết hợp dữ liệu từ Google Search Console, kết quả SERP thực tế và công cụ Rank Tracker để đánh giá chính xác hiệu suất website. Việc Google hiển thị những kết quả chỉ khớp với một phần truy vấn có thể khiến báo cáo thứ hạng bị sai lệch, dẫn đến những quyết định tối ưu SEO không cần thiết.